Η νέα γενιά στην αγορά εργασίας και το φαινόμενο του burnout

Η Generation Z, οι νέοι που γεννήθηκαν περίπου από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 έως τις αρχές του 2010, μπήκε στην αγορά εργασίας σε μια περίοδο πρωτοφανών αλλαγών. Πανδημία, οικονομική αβεβαιότητα, ακρίβεια, τεχνολογική έκρηξη και συνεχής ψηφιακή πίεση δημιούργησαν ένα εργασιακό περιβάλλον πολύ διαφορετικό από εκείνο που γνώρισαν οι προηγούμενες γενιές. Το αποτέλεσμα είναι η ολοένα αυξανόμενη εμφάνιση του burnout σε νέους εργαζόμενους, ακόμη και σε ανθρώπους που βρίσκονται μόλις στα πρώτα επαγγελματικά τους βήματα.

Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της Deloitte Greece, οι νέοι εργαζόμενοι στην Ελλάδα δίνουν πλέον προτεραιότητα όχι μόνο στον μισθό αλλά και στην ψυχική υγεία, την ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής και την αίσθηση σκοπού στη δουλειά τους. Ωστόσο, η πραγματικότητα απέχει αρκετά από αυτές τις προσδοκίες.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η εργασία αποτελεί σημαντική πηγή άγχους για μεγάλο ποσοστό των νέων. Παράλληλα, πολλοί θεωρούν ότι οι εργοδότες δεν αντιμετωπίζουν σοβαρά τα ζητήματα ψυχικής υγείας στον χώρο εργασίας. Η συνεχής πίεση για παραγωγικότητα, η ανασφάλεια για το μέλλον και η δυσκολία οικονομικής ανεξαρτησίας δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Στην Ελλάδα, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο λόγω των χαμηλών μισθών και του υψηλού κόστους ζωής. Έρευνα του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ έδειξε ότι έξι στους δέκα νέους εργαζόμενους δηλώνουν ότι βιώνουν burnout, ενώ η πλειονότητα θεωρεί ότι δεν έχει ουσιαστικές επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα.

Το burnout δεν είναι απλώς “κούραση”. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το περιγράφει ως σύνδρομο που συνδέεται με χρόνιο εργασιακό στρες το οποίο δεν έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Τα βασικά συμπτώματα περιλαμβάνουν εξάντληση, μειωμένη αποδοτικότητα και αποστασιοποίηση από την εργασία. Για τη νέα γενιά, όμως, το φαινόμενο αποκτά βαθύτερες κοινωνικές διαστάσεις.

Οι νέοι εργαζόμενοι μεγάλωσαν σε μια εποχή όπου η επιτυχία παρουσιάζεται διαρκώς μέσα από τα social media. Η σύγκριση με άλλους, η κουλτούρα της συνεχούς διαθεσιμότητας και η πίεση για “τέλεια” καριέρα εντείνουν την ψυχολογική επιβάρυνση. Ταυτόχρονα, η διάδοση της τηλεργασίας και των ψηφιακών εργαλείων έχει θολώσει τα όρια ανάμεσα στον προσωπικό και τον επαγγελματικό χρόνο.

Αρκετοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι η Generation Z δεν είναι “τεμπέλικη”, όπως συχνά κατηγορείται, αλλά πιο συνειδητοποιημένη απέναντι στην ψυχική της υγεία. Πολλοί νέοι αρνούνται πλέον να αποδεχθούν την κουλτούρα της υπερεργασίας που κυριάρχησε τις προηγούμενες δεκαετίες. Αντίθετα, ζητούν ευέλικτα ωράρια, ουσιαστική αναγνώριση και καλύτερες συνθήκες εργασίας.

Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη και η ταχύτατη τεχνολογική εξέλιξη προκαλούν νέα ανασφάλεια. Πολλοί νέοι φοβούνται ότι τα επαγγέλματα αλλάζουν με τόσο γρήγορους ρυθμούς ώστε η σταθερότητα μοιάζει σχεδόν αδύνατη. Αυτό δημιουργεί ένα μόνιμο αίσθημα πίεσης για συνεχή επιμόρφωση και προσαρμογή.

Παρόλα αυτά, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η στάση της νέας γενιάς ίσως λειτουργήσει τελικά θετικά για το μέλλον της εργασίας. Η πίεση που ασκείται από τους νέους εργαζόμενους αναγκάζει επιχειρήσεις και οργανισμούς να δώσουν μεγαλύτερη σημασία στην ψυχική υγεία, στην ευελιξία και στη δημιουργία ενός πιο ανθρώπινου εργασιακού περιβάλλοντος.

Ήδη στην Ελλάδα έχουν ξεκινήσει πρωτοβουλίες για την ψυχική υγεία στην εργασία, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και ελληνικούς φορείς. Όμως, η αντιμετώπιση του burnout απαιτεί βαθύτερες αλλαγές, καλύτερους μισθούς, ουσιαστική εργασιακή ασφάλεια και ένα νέο μοντέλο εργασίας που δεν θα εξαντλεί ψυχικά τους ανθρώπους πριν ακόμη προλάβουν να χτίσουν τη ζωή τους.