Η χαρτομαντεία είναι τέχνη ή απάτη;

Από τα παλιά καφενεία, τα παζάρια της Ανατολής, μέχρι τα τηλεοπτικά ζώδια και τις γραμμές προβλέψεων, η μαντεία με τράπουλα –γνωστή και ως χαρτομαντεία– έχει αποτελέσει μια από τις πιο διαδεδομένες μορφές απόπειρας «πρόβλεψης» του μέλλοντος.

Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές φράσεις και τις ταρώ κάρτες, κρύβεται ένα μεγάλο ψέμα.

Η χαρτομαντεία δεν είναι επιστήμη, δεν βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα και το κυριότερο δεν λειτουργεί.

Τι είναι η χαρτομαντεία.

Η χαρτομαντεία είναι η «τέχνη» της πρόβλεψης γεγονότων ή της αποκάλυψης πληροφοριών μέσω της τράπουλας – είτε πρόκειται για τη συμβατική τράπουλα, είτε για ειδικές κάρτες ταρώ.

Ο χαρτομάντης (ή η χαρτομάντισσα) τραβάει συγκεκριμένες κάρτες, τις τοποθετεί σε ένα προκαθορισμένο σχήμα και στη συνέχεια «ερμηνεύει» τα μηνύματα που, υποτίθεται, προκύπτουν από τη διάταξη και το περιεχόμενο των καρτών.

Η βάση της χαρτομαντείας στηρίζεται στην ιδέα ότι το σύμπαν ή κάποια «ανώτερη δύναμη» καθοδηγεί τη σειρά των καρτών για να αποκαλύψει πληροφορίες για το παρόν, το παρελθόν ή το μέλλον του ανθρώπου που συμβουλεύεται τον χαρτομάντη.

*Οι τιμές στην Αθήνα κυμαίνονται από 20 έως και 250 ευρώ,ανά περίπτωση.
Αλήθεια,υπάρχουν άνθρωποι που δίνουν τόσα χρήματα για τέτοιες υπηρεσίες;*

Η ψευδαίσθηση του νοήματος.

Ένα από τα κύρια προβλήματα της χαρτομαντείας είναι ότι βασίζεται στην ανάγκη του ανθρώπου να βρει νόημα εκεί που δεν υπάρχει.

 Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως παρειδωλία: η τάση να βλέπουμε πρόσωπα σε σύννεφα ή σχήματα σε τυχαία δεδομένα.

Στη χαρτομαντεία, αυτή η τάση μεταφράζεται στην απόδοση προσωπικού ή συμβολικού νοήματος σε κάρτες που είναι στην ουσία τυχαία διαλεγμένες.

Για παράδειγμα, αν κάποιος δει την κάρτα «Ο Πύργος» (που στο ταρό συνδέεται με καταστροφή ή ανατροπή), ενδέχεται να σκεφτεί πως θα έχει σύντομα κάποιο δυσάρεστο γεγονός στη ζωή του.

Αν μέσα στις επόμενες ημέρες συμβεί κάτι αρνητικό, θα το αποδώσει στη «δύναμη των καρτών», ενώ αν δεν συμβεί τίποτα, απλώς θα το ξεχάσει.

Πρόκειται για επιλεκτική μνήμη και προκατάληψη επιβεβαίωσης: θυμόμαστε μόνο αυτά που επιβεβαιώνουν αυτό που ήδη πιστεύουμε.

Η δύναμη αυθυποβολής.

Η χαρτομαντεία δεν είναι μόνο αθώο παιχνίδι.

Πολύ συχνά λειτουργεί με βάση τη χειραγώγηση της ψυχολογίας.

 Ο άνθρωπος, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται σε δύσκολες περιόδους (συναισθηματικές, οικονομικές, υπαρξιακές), αναζητά απαντήσεις.

Εκεί παρεμβαίνει ο χαρτομάντης, που «διαβάζει» τις ανησυχίες και λέει γενικόλογες φράσεις όπως:

• «Βλέπω ότι πέρασες δύσκολες στιγμές τον τελευταίο καιρό…»
• «Υπάρχει ένα πρόσωπο που σε σκέφτεται πολύ αλλά δεν στο δείχνει…»
• «Κάποιος σε εμποδίζει να προχωρήσεις στη ζωή σου…»

Αυτές οι φράσεις είναι εσκεμμένα ασαφείς και καθολικά εφαρμόσιμες,που ισχύουν λίγο πολύ για όλους.

 Ο ακροατής, επηρεασμένος από την επιθυμία του να βρει απαντήσεις, πείθει τον εαυτό του ότι ο χαρτομάντης τον κατάλαβε.

Από εκεί ξεκινά ένας φαύλος κύκλος αυθυποβολής και εξάρτησης.

Απουσία της επιστημονικής βάσης.

Καμία επιστημονική έρευνα δεν έχει αποδείξει ότι η χαρτομαντεία έχει έστω και την παραμικρή αξιοπιστία.

Οι προβλέψεις της είναι καθαρά αποτέλεσμα τύχης, προσωπικής ερμηνείας ή ψυχολογικής επιρροής.

Όλες οι μελέτες που έχουν γίνει σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα δείχνουν ότι οι προβλέψεις των χαρτομαντών είναι τυχαίες και ασυνεπείς.

Ένα διάσημο παράδειγμα είναι η δοκιμή με τυφλό πείραμα.

 Σε μια έρευνα, ζητήθηκε από χαρτομάντες να προβλέψουν το μέλλον ανθρώπων που δεν γνώριζαν, χρησιμοποιώντας μόνο τις κάρτες.

 Οι προβλέψεις συγκρίθηκαν με τα πραγματικά γεγονότα, και το ποσοστό επιτυχίας ήταν χαμηλότερο και από την τυχαία επιλογή.

Γιατί εξακολουθεί να υπάρχει χαρτομαντεία.

Αν λοιπόν δεν λειτουργεί, γιατί εξακολουθούν οι άνθρωποι να πιστεύουν σε αυτήν;

1. Ανάγκη για σιγουριά: Ο κόσμος είναι γεμάτος αβεβαιότητα. Η ιδέα ότι κάποιος γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί μάς προσφέρει ψυχολογική ανακούφιση.
2. Πολιτιστική παράδοση: Σε πολλές κοινωνίες, η μαντεία είναι βαθιά ριζωμένη ως λαϊκή πρακτική. Πολλοί άνθρωποι την αποδέχονται χωρίς κριτική.
3. ΜΜΕ και ψυχαγωγία: Οι ταινίες, οι σειρές, και τα media συχνά παρουσιάζουν τη μαντεία ως μυστηριώδη, ρομαντική ή απαραίτητη για να αποκτήσεις γνώση για τον εαυτό σου.
4. Οικονομικό συμφέρον: Η βιομηχανία της μαντείας είναι τεράστια. Από τηλεφωνικές γραμμές έως YouTube tarot readers, το χρήμα ρέει. Όσο υπάρχει κοινό, θα υπάρχει και προσφορά.

Οι κίνδυνοι της χαρτομαντείας.

Παρότι για κάποιους είναι απλώς μια αθώα συνήθεια, η χαρτομαντεία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες:

• Οικονομική εκμετάλλευση: Πολλοί πληρώνουν υπέρογκα ποσά για συνεδρίες χωρίς κανένα πραγματικό αποτέλεσμα.
• Απώλεια ελέγχου: Άνθρωποι αρχίζουν να βασίζουν τις αποφάσεις τους σε ό,τι τους λένε οι κάρτες, χάνοντας την αυτονομία τους.
• Καλλιέργεια φόβου: Αρνητικές προβλέψεις μπορούν να οδηγήσουν σε άγχος, φοβίες και απομόνωση.

Η πραγματική δύναμη είναι η λογική σου.

Δεν υπάρχει τίποτα μεταφυσικό στις κάρτες.

Η δύναμη που αποδίδεται στη χαρτομαντεία δεν βρίσκεται στις κάρτες, αλλά στο μυαλό μας.

 Αντί να ψάχνουμε απαντήσεις σε χαρτιά, είναι πολύ πιο χρήσιμο να στραφούμε σε πραγματικά μέσα αυτογνωσίας:

• ψυχολογία
• συζήτηση με ειδικούς ή με ανθρώπους που εμπιστευόμαστε.

Η χαρτομαντεία δεν είναι τίποτε άλλο από μια ψευδαίσθηση που εκμεταλλεύεται την ανθρώπινη ανάγκη για ελπίδα, απαντήσεις και σιγουριά.

Δεν υπάρχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο που να υποστηρίζει ότι μπορεί να προβλέψει το μέλλον ή να αποκαλύψει αλήθειες.

Είναι μια τεχνική που βασίζεται στην ψυχολογική επιρροή, τη γενίκευση και τη χειραγώγηση.

Ο δρόμος προς τη γνώση και την κατανόηση του εαυτού μας δεν περνά μέσα από κάρτες.

Περνά μέσα από κριτική σκέψη, εκπαίδευση και αυτογνωσία.

Αυτές είναι οι δυνάμεις που δεν κρύβονται σε καμία τράπουλα.

Έρευνα/Reportage

Κωνσταντίνα Ξανθοπούλου

Δημοσιογράφος.