Αξιολόγηση στο Δημόσιο, χτίζοντας ένα αποτελεσματικότερο κράτος.

29 Μαΐου, 2025 179 18 5

Η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα αλλά και αμφιλεγόμενα θέματα στην Ελληνική δημόσια διοίκηση. Στην εποχή της ψηφιοποίησης και της απαίτησης για αποτελεσματικές υπηρεσίες προς τον πολίτη, τίθεται επιτακτικά το ερώτημα: μπορεί η αξιολόγηση να λειτουργήσει ως εργαλείο βελτίωσης, ή μήπως αποτελεί ακόμη μία χρονοβόρα γραφειοκρατική πρακτική;

Όλοι μας έχουμε έρθει αντιμέτωποι με το “τέρας” του δημοσίου και δή,με κάποιους υπαλλήλους του καναπέ.

Τι είναι η αξιολόγηση και ποιος ο ρόλος της;

Η αξιολόγηση στο δημόσιο αφορά την αποτίμηση της επαγγελματικής επίδοσης, των γνώσεων, των δεξιοτήτων και της συμπεριφοράς κάθε υπαλλήλου. Ο βασικός σκοπός της είναι:

Να ενισχύσει την αποδοτικότητα των υπηρεσιών.
Να καλλιεργήσει πνεύμα ευθύνης και διαφάνειας.
Να επιτρέψει την επιβράβευση των άξιων.
Να συμβάλει στην κατάλληλη στελέχωση θέσεων ευθύνης.
Να προάγει την επιμόρφωση και την προσωπική εξέλιξη.

Η Ελληνική πραγματικότητα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΥ — **ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ**

Στην Ελλάδα, το πλαίσιο αξιολόγησης καθορίζεται κυρίως από τον Νόμο 4369/2016, ο οποίος εισήγαγε το λεγόμενο «νέο σύστημα αξιολόγησης» για τους δημοσίους υπαλλήλους. Προβλέπει:

Ετήσια αξιολόγηση με συγκεκριμένα κριτήρια.
Δικαίωμα αυτοαξιολόγησης του υπαλλήλου.
Συμμετοχή του προϊσταμένου και ανωτέρων στελεχών στη διαδικασία.
Εστίαση όχι μόνο στην αποδοτικότητα, αλλά και στη συμπεριφορά, την πρωτοβουλία, τη συνεργασία κ.ά.

Ωστόσο, η εφαρμογή του στην πράξη συχνά αμφισβητείται, λόγω:

Τυπολατρικής προσέγγισης: Οι αξιολογήσεις γίνονται μηχανικά, χωρίς ουσιαστική ανατροφοδότηση.
Αντίστασης εργαζομένων: Υπάρχει φόβος πως η αξιολόγηση θα συνδεθεί με τιμωρητικά μέτρα ή απολύσεις.
Ανεπαρκούς εκπαίδευσης των αξιολογητών: Πολλοί προϊστάμενοι δεν έχουν λάβει την απαραίτητη επιμόρφωση για να ασκήσουν αντικειμενικά τον ρόλο τους.

Τι συμβαίνει στο εξωτερικό;

Η αξιολόγηση αποτελεί βασικό πυλώνα της δημόσιας διοίκησης σε πολλές χώρες. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:

✅ Σουηδία

Το σύστημα αξιολόγησης είναι διάφανο και αλληλοσυμφωνημένο: κάθε υπάλληλος συνδιαμορφώνει τους στόχους του μαζί με τον προϊστάμενο. Η διαδικασία αξιολόγησης είναι συνεχής και συνδέεται με την επαγγελματική εξέλιξη και επιμόρφωση.

✅ Ηνωμένο Βασίλειο

Το σύστημα «Performance Management» περιλαμβάνει:

Ετήσια ατομικά πλάνα απόδοσης (objectives),
Συνεχή ανατροφοδότηση,
Συνδέεται άμεσα με μπόνους, προαγωγές ή ακόμα και αλλαγές καθηκόντων.

✅ Ηνωμένες Πολιτείες

Οι δημόσιοι υπάλληλοι αξιολογούνται με βάση στοιχεία αποδοτικότητας και «competency models». Η κακή αξιολόγηση συνοδεύεται από προγράμματα επανεκπαίδευσης, όχι απαραίτητα κυρώσεις.

Τι χρειάζεται για να λειτουργήσει σωστά η αξιολόγηση στην Ελλάδα;

Εκπαίδευση αξιολογητών: Η αντικειμενικότητα προκύπτει από την καλή προετοιμασία και κατανόηση του ρόλου.
Αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια: Πρέπει να στηρίζονται σε αριθμούς, στόχους και συγκεκριμένα έργα.
Διαφάνεια: Ο υπάλληλος πρέπει να γνωρίζει πώς και γιατί αξιολογείται.
Σύνδεση με επιμόρφωση: Η αξιολόγηση πρέπει να οδηγεί σε βελτίωση και όχι απλώς σε κατηγοριοποίηση.
Κουλτούρα εμπιστοσύνης: Να εμπεδωθεί ότι η αξιολόγηση είναι εργαλείο ανάπτυξης, όχι φόβου.

Συμπεράσματα

Η αξιολόγηση στο δημόσιο δεν είναι μια απλή διοικητική υποχρέωση. Είναι μια βαθιά θεσμική διαδικασία που, εάν σχεδιαστεί και εφαρμοστεί σωστά, μπορεί να μεταμορφώσει τη δημόσια διοίκηση, καθιστώντας την πιο αποδοτική, δίκαιη και προσανατολισμένη στον πολίτη.

Δεν αρκεί, όμως, μόνο η θεσμοθέτηση. Απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας – τόσο από την πλευρά της διοίκησης όσο και από τους ίδιους τους υπαλλήλους. Η αξιολόγηση, όταν λειτουργεί με διαφάνεια και σεβασμό, μπορεί να γίνει μοχλός εξέλιξης, όχι μόνο για τον υπάλληλο, αλλά και για την ίδια τη δημοκρατία.