Άρειος Πάγος και ονόματα πολιτικών παρατάξεων

Η ανακοίνωση του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα με την ονομασία «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» (ΕΛΑΣ) άνοιξε αμέσως μια μεγάλη συζήτηση. Άλλοι στάθηκαν στον ιστορικό συμβολισμό του ονόματος, άλλοι αναρωτήθηκαν αν μπορεί να υπάρξει νομικό ζήτημα και αρκετοί έσπευσαν να προβλέψουν ακόμη και παρέμβαση του Αρείου Πάγου.

Όμως τι ισχύει πραγματικά;

Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποιος νόμος που να ορίζει ποια ονόματα επιτρέπονται και ποια απαγορεύονται στα πολιτικά κόμματα. Δεν υπάρχει δηλαδή ένας κατάλογος με «καλά» και «κακά» ονόματα, ούτε κάποια διάταξη που να απαγορεύει ιστορικές, ιδεολογικές ή πολιτικά φορτισμένες αναφορές.

Αυτό που εξετάζει ο Άρειος Πάγος δεν είναι αν ένα όνομα αρέσει ή ενοχλεί. Εξετάζει αν τηρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος για τη συμμετοχή ενός κόμματος στις εκλογές.

Οι αποφάσεις των τελευταίων ετών είναι χαρακτηριστικές. Στις περιπτώσεις κομμάτων που συνδέθηκαν με τον Ηλία Κασιδιάρη, ο Άρειος Πάγος δεν στάθηκε τόσο στην ονομασία όσο στο ποιος βρισκόταν πραγματικά πίσω από τον πολιτικό σχηματισμό. Με άλλα λόγια, οι δικαστές έκριναν την ουσία και όχι την ταμπέλα.

Γι’ αυτό και όσοι πιστεύουν ότι ένα κόμμα μπορεί να αποκλειστεί μόνο και μόνο επειδή το όνομά του θυμίζει μια ιστορική περίοδο ή έναν ιστορικό οργανισμό, μάλλον υπερεκτιμούν τον ρόλο της ονομασίας.

Το άρθρο 29 του Συντάγματος προβλέπει ότι η οργάνωση και η δράση των πολιτικών κομμάτων πρέπει να εξυπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Επίσης, η εκλογική νομοθεσία δίνει στον Άρειο Πάγο την αρμοδιότητα να ελέγχει τις προϋποθέσεις συμμετοχής των κομμάτων στις εκλογές.

Στην πράξη, ο Άρειος Πάγος μπορεί να εξετάσει ζητήματα όπως:

• αν ένα όνομα προκαλεί σύγχυση με ήδη υπάρχον κόμμα,
• αν χρησιμοποιείται παραπλανητικά,
• αν αποτελεί μέρος προσπάθειας καταστρατήγησης του νόμου,
• αν συνδέεται με πολιτικό φορέα που δεν πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής.

Αυτό που δεν προκύπτει από τη νομοθεσία είναι κάποια γενική απαγόρευση ιστορικών, ιδεολογικών ή πολιτικά φορτισμένων ονομάτων.

Το όνομα «ΕΛΑΣ» μπορεί να προκαλεί συνειρμούς, να ξυπνά μνήμες ή να δημιουργεί πολιτικές αντιδράσεις. Αυτό όμως είναι θέμα πολιτικής αντιπαράθεσης και δημόσιας συζήτησης, όχι απαραίτητα θέμα νομιμότητας.

Η γνωστή πολιτική του Α. Τσίπρα, δεν άλλαξε ούτε με το re-branding, -που επιχείρησε να πείσει τον κόσμο πως θέλει-. Κι αυτό διότι, re-branding γίνεται όταν παρουσιάζεσαι σύσσωμος με το ίδιο όνομα κόμματος, την ίδια πολιτική και όχι απλά με το ίδιο όνομα και επώνυμο.

Άλλωστε, αν ο Άρειος Πάγος άρχιζε να απορρίπτει κόμματα επειδή κάποιοι διαφωνούν με τους συμβολισμούς του ονόματός τους, τότε θα έπρεπε να μπει σε μια διαδικασία αξιολόγησης της Ιστορίας και των ιδεολογιών, κάτι που δεν είναι ο ρόλος του.

Η ουσία είναι ότι το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα θα κριθεί πολιτικά και όχι γλωσσικά. Και τελικά το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι αν το όνομα «ΕΛΑΣ» μπορεί να κατέβει στις εκλογές. Το πιθανότερο είναι ότι μπορεί.

Το ερώτημα είναι αν ένα όνομα που ήδη συζητιέται περισσότερο από τις θέσεις του κόμματος θα αποδειχθεί πολιτικό πλεονέκτημα ή αν θα μονοπωλήσει τη συζήτηση, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο το πραγματικό πολιτικό μήνυμα που θέλει να εκπέμψει ο νέος φορέας.

Διότι,  στην πολιτική φίλες και φίλοι, το να τραβήξεις την προσοχή είναι το εύκολο κομμάτι. Το δύσκολο είναι να την κρατήσεις.