Όλοι μιλάμε και κανείς δεν ακούει.

Ζούμε στην εποχή της πληροφορίας, των social media, των chat, των μηνυμάτων που πηγαινοέρχονται σε δευτερόλεπτα, και των συνεχών ειδοποιήσεων.

Θα περίμενε κανείς ότι, με τόσα μέσα γύρω μας, η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων θα είχε φτάσει σε ένα εξαιρετικό επίπεδο.

Όμως, στην πραγματικότητα δείχνει το αντίθετο: ποτέ άλλοτε δεν ήμασταν τόσο αποξενωμένοι, παρεξηγημένοι, αμήχανοι στο να μιλήσουμε ουσιαστικά ο ένας με τον άλλον.

Η επικοινωνία δεν είναι απλώς ανταλλαγή λέξεων.

Είναι κατανόηση, διάθεση να ακούσουμε, πραγματική επαφή.

Σε αυτό ακριβώς είναι που δυσκολευόμαστε πια να πετύχουμε.

Αντί να ακούμε, απλώς περιμένουμε τη σειρά μας να μιλήσουμε.

Πλέον δεν ανταποκρινόμαστε με ενδιαφέρον, απαντάμε με τυπικότητες, emoji, ή απλή σιωπή.

Πολλές φορές νομίζουμε ότι μιλήσαμε, ενώ στην πραγματικότητα δεν είπαμε τίποτα.

Γιατί αποτύχαμε στην επικοινωνία.

Οι αιτίες είναι πολλές και σύνθετες.

Μία από τις βασικότερες είναι η έλλειψη ενσυναίσθησης.

Ζούμε γρήγορα, μέσα σε έναν κόσμο που μας ενθαρρύνει να σκεφτόμαστε περισσότερο τον εαυτό μας και λιγότερο τους άλλους.

Η κουλτούρα του “εγώ πρώτα”, της αυτοπροβολής, του προσωπικού brand και της εικόνας, έχει διαβρώσει την αυθεντική διάθεση σύνδεσης.

Μαθαίνουμε να παρουσιαζόμαστε, όχι να εκφραζόμαστε.

Ακόμα, υπάρχει φόβος.

Φοβόμαστε να εκτεθούμε, να πούμε την αλήθεια μας, να φανούμε ευάλωτοι.

Μια κακή εμπειρία, μια απόρριψη, μια παρεξήγηση αρκεί για να μας κάνει να χτίσουμε τείχη γύρω από τον εαυτό μας.

Προτιμάμε να σωπαίνουμε, να «κόβουμε» συζητήσεις πριν προλάβουν να γίνουν αληθινές και έτσι, οι σχέσεις γίνονται επιφανειακές.

Πολύ συχνά, όμως, δεν επικοινωνούμε καλά απλώς γιατί δεν ξέρουμε πώς να το κάνουμε.

Δεν μας το έμαθαν στο σχολείο, ούτε στην οικογένεια και ούτε είναι αυτονόητο να ξέρεις να συζητάς, να ακούς, να βάζεις σε λόγια τα συναισθήματά σου.

Αντιθέτως, συχνά μεγαλώνουμε με την αντίληψη ότι το να εκφράζεις αυτά που νιώθεις είναι αδυναμία, ή ότι «όποιος μιλάει πολύ, λέει ανοησίες».

Άλλη μία σημαντική αιτία είναι η έλλειψη αυτογνωσίας.

Αν δεν γνωρίζουμε καλά τον εαυτό μας,στο τι μας ενοχλεί, τι μας πληγώνει, τι πραγματικά θέλουμε — τότε είναι πολύ δύσκολο να το επικοινωνήσουμε και στους άλλους.

Είτε θα μιλήσουμε με θυμό, είτε θα μιλήσουμε ασαφώς, είτε δε θα μιλήσουμε καθόλου.

Η ψευδαίσθηση της επικοινωνίας.

Μέσα από την τεχνολογία έχουμε αποκτήσει γρήγορους τρόπους να “λέμε” πράγματα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι επικοινωνούμε καλύτερα.

Το να στείλεις ένα μήνυμα δεν σημαίνει ότι πραγματικά είπες κάτι, το να απαντήσεις σε ένα story δεν είναι διάλογος,το να αφήσεις μια καρδούλα κάτω από μια φωτογραφία δεν είναι επαφή.

Ζούμε πολλές φορές μέσα σε μια ψευδαίσθηση επικοινωνίας και μας φαίνεται πως είμαστε “συνδεδεμένοι” με τους άλλους, αλλά συχνά είμαστε μόνοι, χωρίς να το παραδεχόμαστε.

Η τεχνολογία από μόνη της δεν είναι αρνητική.

Το πρόβλημα είναι όταν υποκαθιστά την πραγματική επικοινωνία.

Όταν η προσωπική συζήτηση, το βλέμμα, η σιωπή, το άγγιγμα, αντικαθίστανται από εικονικά μέσα.

Χάνεται η αυθεντικότητα, η αμηχανία που φέρνει την οικειότητα, η παύση που δίνει χώρο στο συναίσθημα.

Πώς μπορούμε να μάθουμε ξανά;

Η καλή επικοινωνία δεν είναι έμφυτη, είναι μια δεξιότητα και όπως κάθε δεξιότητα, χρειάζεται εξάσκηση, πρόθεση και συνειδητή προσπάθεια.

Μπορούμε να την καλλιεργήσουμε, αν πρώτα αποδεχτούμε ότι μας λείπει.

1. Να μάθουμε να ακούμε.

Αυτό σημαίνει να είμαστε παρόντες όταν ο άλλος μιλάει, χωρίς να ετοιμάζουμε την απάντησή μας, χωρίς να σκεφτόμαστε τι θα πούμε εμείς μετά.

Να ακούσουμε με στόχο να καταλάβουμε, όχι να κρίνουμε ή να διορθώσουμε.

2. Να εκφραζόμαστε με σαφήνεια και ειλικρίνεια.

Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι ομιλητές. Χρειάζεται να είμαστε αληθινοί.

Να πούμε τι νιώθουμε, τι μας δυσκολεύει, τι περιμένουμε – όχι με επιθετικότητα, αλλά με καθαρότητα.

3. Να δείχνουμε ενδιαφέρον.

Ένα απλό «πώς είσαι;» όταν λέγεται με γνήσιο ενδιαφέρον μπορεί να αλλάξει τη διάθεση κάποιου.

Οι άνθρωποι χρειάζονται το ενδιαφέρον των άλλων για να νιώσουν ορατοί και σημαντικοί.

4. Να ανεχτούμε τη διαφωνία.

Η πραγματική επικοινωνία δεν σημαίνει πάντα συμφωνία.

Σημαίνει, όμως, σεβασμό και διάθεση κατανόησης, ακόμα κι αν ο άλλος έχει διαφορετική οπτική.

Δεν είναι προσωπική επίθεση κάθε διαφορετική άποψη.

5. Να κάνουμε παύσεις.

Μια συνομιλία δεν χρειάζεται να είναι συνεχής.

Η παύση, η σιωπή, δίνει χώρο στο νόημα.

Μας επιτρέπει να σκεφτούμε, να επεξεργαστούμε, να δώσουμε χώρο και στον άλλον.

Η επικοινωνία είναι σχέση.

Τελικά, η επικοινωνία δεν είναι απλώς μια λειτουργία.

Είναι ένας τρόπος να σχετιζόμαστε, να πλησιάζουμε τον άλλον, να δημιουργούμε κοινό χώρο.

Όταν επικοινωνούμε πραγματικά, δεν μιλάμε απλώς για να γεμίσουμε τη σιωπή,μιλάμε για να χτίσουμε κάτι μαζί: εμπιστοσύνη, σύνδεση, κατανόηση.

Και όταν το καταφέρνουμε, νιώθουμε λιγότερο μόνοι.

Νιώθουμε ότι κάποιος μας βλέπει, μας ακούει, μας καταλαβαίνει.

Αυτή είναι ίσως η πιο βαθιά ανάγκη του ανθρώπου: να μην είναι αόρατος.

Η καλή επικοινωνία ξεκινά από την πρόθεση.

Την πρόθεση να πλησιάσουμε τον άλλον, όχι να τον πείσουμε.

Να τον ακούσουμε, όχι να τον αλλάξουμε.

Να τον γνωρίσουμε, όχι να τον κρίνουμε.

Τελικά, μέσα από εκείνον, να γνωρίσουμε καλύτερα και τον εαυτό μας.

Έρευνα/Reportage

Κωνσταντίνα Ξανθοπούλου

Δημοσιογράφος.